„Na modelkę jestem za niska, ale mogę zostać fotomodelką.” To zdanie można było usłyszeć trzydzieści lat temu i można je przeczytać dzisiaj, w komentarzu pod ogłoszeniem „szukamy fotomodelek, wzrost nieistotny”.
Stoi za nim proste wyobrażenie: modelka musi spełniać wymagania, a fotomodelka pracuje tylko przed aparatem, więc wystarczy, że dobrze wypada na zdjęciach. To przekonanie nie wzięło się znikąd i nie wymyślił go internet. Ma źródła, do których da się dotrzeć.
Ma też jedną wadę: opisuje rynek, który wyglądał inaczej niż dzisiejszy.
Ten tekst nie jest poradnikiem „jak zacząć”. Wyjaśnia, czym fotomodeling jest, czym nie jest i skąd wzięło się jego potoczne rozumienie. Agencje, zgłoszenia i konkretne rodzaje sesji mają na 4models własne poradniki.
W skrócie
- Fotomodeling to obiegowe określenie pracy przed aparatem, zrozumiałe dla wszystkich, ale nieoznaczające jednego zawodu.
- Tym samym słowem nazywa się co najmniej cztery różne rzeczy: pracę w modzie i reklamie, pozowanie fotografom artystom, zdjęcia bieliźniane i glamour oraz tworzenie własnych treści do sieci.
- Ten artykuł dotyczy wyłącznie pierwszego z tych światów, czyli branży mody i reklamy.
- Agencje modowe i reklamowe nie prowadzą osobnej kategorii „fotomodelka”, tylko przydzielają konkretne zlecenia konkretnym osobom.
- Przekonanie, że przy zdjęciach wymagania są łagodniejsze, ma realne źródło, także w polskim urzędowym opisie zawodu.
- Błąd pojawia się dopiero przy przeskoku od „przy części zdjęć wymagania są inne” do „przy zdjęciach nie ma żadnych wymagań”.
- Nie ma kategorii, w której wymagania przestają obowiązywać. Są zlecenia, przy których liczy się co innego niż wzrost.
Co właściwie znaczy fotomodeling?
Najprościej: pozowanie do zdjęć, w odróżnieniu od pracy na żywo, czyli na wybiegu albo na evencie. W tym sensie słowo jest całkowicie zrozumiałe i nie ma powodu go poprawiać. Jeśli ktoś mówi, że interesuje go fotomodeling, wiadomo, że myśli o pracy przed aparatem.
Kłopot pojawia się przy próbie przełożenia tego słowa na sposób, w jaki działa rynek. Bo „fotomodeling” opisuje narzędzie, a nie zawód. Mówi, że efektem pracy będzie zdjęcie. Nie mówi nic o tym, kto je zamawia, po co i kogo szuka.
To trochę tak, jakby zamiast o kucharzu, cukierniku i piekarzu mówić zbiorczo o „gotowaniu”. Wszyscy zrozumieją, ale nikt na tej podstawie nikogo nie zatrudni.
O jakim fotomodelingu mówimy? Cztery różne światy
Zanim przejdziemy dalej, trzeba zawęzić temat, bo tym jednym słowem nazywa się rzeczy, które mają ze sobą niewiele wspólnego poza obecnością aparatu.
Moda i reklama
Praca dla klienta, który sprzedaje produkt albo buduje markę: zdjęcia do sklepów internetowych, katalogi, kampanie, kosmetyki, sesje do magazynów. Jest zlecenie, jest brief, jest wynagrodzenie i zwykle jest agencja. Tylko o tym świecie jest ten artykuł.
Fotografia artystyczna
Osoby pozujące fotografom przy pracach autorskich, wystawach, projektach portretowych czy akcie. Tu nie ma klienta ani produktu, a modelka lub model bywa raczej współtwórcą obrazu niż jego nośnikiem. Wymagania wyznacza pomysł autora, więc bywają zupełnie inne od rynkowych, a kryteria bywają nieoczywiste. To osobny obieg, z własną kulturą pracy i własnymi zasadami, o których mówi się rzadziej, bo nie prowadzą do niego agencje.
Zdjęcia bieliźniane i glamour
Sesje, w których tematem jest ciało, a nie ubranie ani produkt. Część osób w tym obiegu również nazywa siebie fotomodelkami i ma do tego pełne prawo. To jednak inny rynek, inni zleceniodawcy i zupełnie inne konsekwencje dla tego, gdzie zdjęcia trafiają i jak długo tam zostają.
Twórczynie i twórcy internetowi
Osoby, które publikują własne zdjęcia w mediach społecznościowych i określają to jako fotomodeling. Praktycznym zleceniodawcą jest tu własny profil, a czasem marka kupująca współpracę. To bliżej influencer marketingu niż modelingu agencyjnego, choć jedno bywa wejściem do drugiego.
Te cztery światy używają tego samego słowa i to jest najważniejszy powód, dla którego samo słowo niczego nie rozstrzyga. Kiedy ktoś proponuje „sesję fotomodelingową”, warto wiedzieć, o który z nich chodzi, bo określenie jest to samo, a warunki, stawki i skutki zupełnie inne. Jak sprawdzić konkretną propozycję, opisuje poradnik o tym, jak rozpoznać fałszywego fotografa.
Dlaczego branża mody i reklamy nie wydziela fotomodelek?
Bo dzieli rynek według zleceń i klientów, a nie według tego, czy zdjęcie powstaje na wybiegu, czy na planie.
Agencje prowadzą działy, nazywane boardami: kobiety, mężczyźni, new faces dla osób na początku drogi, commercial, curve, czasem dzieci. Nikt nie prowadzi boardu „fotomodelki”, bo taki podział niczego by klientowi nie ułatwił. Klient szukający twarzy do reklamy kremu i klient szukający osoby do zdjęć odzieży sportowej obaj potrzebują zdjęć, a szukają czegoś zupełnie innego.
Dlatego ta sama osoba może w tym samym sezonie zrobić kampanię, zdjęcia do sklepu internetowego i wyjść na wybieg. Nie staje się w poniedziałek fotomodelką, a w piątek modelką wybiegową. Zmienia się zlecenie, nie zawód.
Nie da się też po prostu podmienić „fotomodelingu” na „commercial”, czyli na segment reklamowy i sprzedażowy. Commercial obejmuje również pracę na żywo, wideo i showroomy, a jednocześnie bardzo dużo pracy przed aparatem należy do fashion, nie do commercial. Fotografia przecina segmenty rynku, zamiast tworzyć jeden z nich. Czym fashion różni się od commercial, tłumaczy osobny poradnik fashion czy commercial.
Skąd wzięło się przekonanie, że fotomodelka może być niższa?
Z czasów, gdy rynek był prostszy, i z dokumentów, które ten prostszy rynek opisały.
Polski urzędowy opis zawodu modelki i modela, prowadzony w bazie INFOdoradca+ Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wprost używa tego słowa: „Osoby pracujące jako modelki / modele w trakcie sesji zdjęciowych to fotomodelki / fotomodele”. Ten sam opis podaje, że przy pozowaniu jedynie do zdjęć kryteria są mniej rygorystyczne i że najistotniejsze są charakterystyczna twarz, proporcjonalna budowa ciała oraz zadbana cera i włosy. Wskazuje przy tym orientacyjny wzrost niższy niż dla pracy wybiegowej.
Czyli przekonanie o łagodniejszych wymaganiach nie jest miejską legendą. Ma oparcie w dokumencie, który da się otworzyć i przeczytać.
Trzeba jednak wiedzieć, czym ten dokument jest. To opis poradnictwa zawodowego, przygotowany po to, żeby doradca w urzędzie pracy mógł komuś przybliżyć zawód. Nie jest cennikiem, regulaminem ani wymaganiem agencji. Żadna agencja nie rekrutuje według tej liczby i żaden klient jej nie zna.
Jest też druga, bardziej praktyczna przyczyna. Na wybiegu wymagania sylwetkowe są rzeczywiście najwęższe z całego rynku, bo projektanci szyją kolekcję pokazową w jednym rozmiarze próbnym i ubranie musi pasować na każdą osobę w pokazie. Przy części zdjęć ten warunek znika, bo nikt nie przymierza tej samej sukienki do dziesięciu osób pod rząd. Wtedy zaczyna liczyć się co innego.
Potoczne rozumienie „fotomodelki” jest więc uproszczeniem czegoś, co naprawdę istnieje. Praca przed aparatem bywa dostępna dla większej liczby osób niż wybieg. Nieprawdziwy jest dopiero wniosek, który się z tego wyciąga.
Czy fotomodelka może mieć 150 cm i dowolne wymiary?
Przy niektórych zleceniach tak, przy innych nie, i nie ma kategorii, w której to pytanie przestaje mieć znaczenie.
Są zdjęcia, przy których wzrost praktycznie nie gra roli: kosmetyki kadrowane na twarz, zdjęcia dłoni przy produkcie, biżuteria, część reklam, w których liczy się wiarygodność scenki. Są też zlecenia, przy których sylwetka decyduje, bo trzeba pokazać ubranie tak, żeby kupujący wiedział, jak będzie leżało.
Różnica polega na tym, że warunki stawia zlecenie, nie kategoria. Nikt nie zostaje przyjęty do rubryki, w której wymagania przestają obowiązywać. Ktoś zostaje wybrany do konkretnej pracy, w której akurat te cechy są przydatne, a przy następnej wybiorą kogoś innego.
Zdanie „fotomodelką może zostać każdy” i zdanie „przy niektórych zdjęciach wzrost nie ma znaczenia” brzmią podobnie, a znaczą coś zupełnie innego. Pierwsze obiecuje brak selekcji. Drugie mówi, że selekcja odbywa się według innych kryteriów.
Warto przy okazji rozbroić drugą połowę tego samego mitu, czyli „nie mam wymiarów, ale jestem ładna”. Casting nie polega na znalezieniu najładniejszej osoby, tylko najlepiej pasującej do pomysłu, produktu i odbiorcy. Można być bardzo atrakcyjną osobą i nie pasować do konkretnego zlecenia. Można też nie odpowiadać stereotypowemu wyobrażeniu modelki i idealnie pasować do kampanii, która potrzebowała właśnie takiej twarzy. Uroda nie jest specjalizacją.
Trzeba też powiedzieć uczciwie, czego nie wiemy. Polskie agencje nie publikują jednolitych, porównywalnych wymagań dla segmentu commercial, a liczby krążące po internecie jako „wymagania dla fotomodelki” pochodzą zwykle z blogów poradnikowych przepisujących je od siebie nawzajem. Dlatego nie ma tu tabelki. Jedyne wiarygodne źródło wymagań to strona konkretnej agencji i brief konkretnego klienta. Jak wymagania różnią się między segmentami rynku, opisuje artykuł o wzroście i wymiarach w modelingu.
Co powiedzieć komuś, kto chce zostać fotomodelką?
Że słowo jest w porządku, tylko trzeba je rozpakować. „Chcę zostać fotomodelką” oznacza w praktyce jedną z kilku zupełnie różnych rzeczy i dopiero po ustaleniu której zaczyna się sensowna rozmowa.
Może oznaczać pracę zawodową przy zdjęciach reklamowych, czyli drogę przez agencję. Może oznaczać chęć sprawdzenia, jak to jest stanąć przed aparatem, co da się zrobić bez agencji. Może oznaczać marzenie o zdjęciach w magazynie, czyli o czymś, co należy raczej do fashion i ma własne wymagania. Może dotyczyć jednego z trzech pozostałych światów opisanych wyżej. A może oznaczać po prostu, że ktoś chce mieć ładne zdjęcia siebie, co jest zupełnie osobną potrzebą i nie wymaga wchodzenia do branży.
Żadna z tych odpowiedzi nie jest gorsza od pozostałych. Różnią się tym, co trzeba zrobić dalej, ile to kosztuje i czy w ogóle potrzebna jest agencja. Kolejne kroki opisuje poradnik jak zostać modelką lub modelem.
Jest też rzecz, którą warto powiedzieć od razu. Ponieważ „fotomodelka” brzmi łagodniej i mniej zobowiązująco niż „modelka”, chętnie sięgają po to słowo osoby, które wolą, żeby nikt nie pytał o szczegóły. Ogłoszenie bez nazwy firmy, bez rodzaju zdjęć i bez informacji, do czego posłużą, nie staje się konkretne przez to, że pada w nim słowo „fotomodelka”.
Podsumowanie
Fotomodeling istnieje jako określenie, jest starszy od dzisiejszego rynku i nie ma powodu z niego rezygnować. Ludzie go używają, rozumieją i trafiają dzięki niemu tam, gdzie chcieli trafić. Nie istnieje natomiast jako osobna kategoria branży mody i reklamy, a już na pewno nie jako kategoria z własnym, łagodniejszym zestawem zasad.
Najbardziej użyteczne pytanie nie brzmi więc: „Czy nadaję się na fotomodelkę?”. Lepiej zapytać:
O jakich konkretnie zdjęciach mówimy, kto je zamawia, czego przy takiej pracy naprawdę się szuka i czy to jest to, co chcę robić?
Na pierwsze pytanie nie da się odpowiedzieć, bo dotyczy kategorii, której nie ma. Na drugie owszem, tylko odpowiedź bywa mniej efektowna niż ogłoszenie z numerem telefonu i bez nazwiska.
„Wzrost nieistotny” nie jest informacją o rynku. Jest informacją o tym, że ktoś nie zamierza powiedzieć, czego szuka.
Źródła
Nota redakcyjna: Artykuł ma charakter edukacyjny i wyjaśnia znaczenie pojęcia. Nie zastępuje wymagań konkretnej agencji ani warunków konkretnego zlecenia.
